Mimari proje aşamaları: ön proje, kesin proje ve uygulama projesi nedir?

Mimari proje beş temel aşamadan oluşur: hazırlık ve ön etüt, ön proje (halk arasında avan proje), kesin proje, uygulama projesi ve sistem ile imalat detayları. Her aşama bir öncekinin onaylanmış kararlarının üzerine kurulur. Aşamaları bilmek, bir teklifin neyi kapsadığını anlamanın ve sürecin neresinde olduğunuzu takip etmenin en kolay yoludur.

Hazırlık ve ön etüt

İşverenin ihtiyaçları, olanakları ve beklentileri; arsanın imar ve kadastro durumu; zemin, iklim ve çevre koşulları bu aşamada belirlenir. TMMOB Mimarlar Odası şartnamesi bu aşamayı "işverenin olanaklarının, ihtiyaçlarının ve taleplerinin belirlenmesi" olarak tanımlar (Mimarlar Odası, 2011).

Ön proje (avan proje) nedir?

Ön proje, toplanan bilgilerin ilk kez mekâna dönüştüğü aşamadır. Plan şeması, odaların birbirleriyle ilişkisi, kütle ve cephe karakteri burada belirlenir. Bu aşamada eskizler, kaba planlar ve 3D konsept görselleri birlikte çalışır; değişiklik yapmanın en ucuz olduğu yer burasıdır.

Kesin proje nedir?

Kesin proje, onaylanan ön projenin ölçülendirilmiş, malzeme ve yapım sistemi açısından netleştirilmiş hâlidir. Maliyet tahminin temeli bu aşamada oluşur. Ruhsat için gereken mimari proje çoğunlukla kesin proje düzeyindedir; statik, mekanik ve elektrik projeleri bu çizimlerle koordine edilir.

Uygulama projesi nedir, neden ayrıca gerekir?

Uygulama projesi, yapının inşa edilebilmesi için gereken tüm çizim ve bilgileri içerir; aynı zamanda diğer disiplinlerle koordinasyon projesidir. Mimarlar Odası şartnamesinde hizmet bedelinin en büyük payı (%30) bu aşamaya aittir (Mimarlar Odası, 2011). Ruhsat projesi "ne" yapılacağını, uygulama projesi "nasıl" yapılacağını anlatır. Uygulama projesi olmadan başlayan bir şantiyede kararlar sahada ve aceleyle verilir.

Sistem ve imalat detayları

• Sistem ve montaj detayları: cephe, çatı, merdiven, ıslak hacim gibi bölümlerin malzemesini ve birleşimlerini gösteren büyük ölçekli çizimler.
• İmalat detayları: atölyede ya da fabrikada üretilip sahaya getirilen parçaların (dolap, doğrama, korkuluk, özel mobilya) çizimleri.
• Teknik şartname, metraj ve keşif: malzemenin niteliğini, miktarını ve maliyetini tarif eden belgeler.

İç mimari projelerde de benzer bir yapı vardır; özel tasarım mobilya ve dolap detayları imalat çizimleriyle üreticiye aktarılır.

Sonuç

Her aşama, bir sonrakinin riskini azaltır. Ön projede verilen doğru bir karar kesin projede zaman kazandırır; eksiksiz bir uygulama projesi şantiyede para kazandırır. Projenizin hangi aşamada olduğunu birlikte değerlendirmek isterseniz mimarlık hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular